De Raad van State heeft op 29 mei 2019 uitspraak gedaan over het Programma Aanpak Stikstof (PAS). De Raad van State heeft geoordeeld dat het PAS niet mag worden gebruikt als basis om toestemming te verlenen voor activiteiten die leiden tot een stikstoftoename in Natura 2000-gebieden. Deze uitspraak heeft gevolgen voor allerlei ruimtelijke ontwikkelingen in heel Nederland, zoals agrarische activiteiten, industrie, infrastructuur en woningbouw. Bovendien is de stikstofvrijstelling voor de bouwfase sinds 2022 niet meer van kracht. Dit betekent dat zowel de aanlegfase als de gebruiksfase van een bouwproject geen negatieve significante effecten mag hebben op nabijgelegen Natura 2000-gebieden. Hierdoor speelt stikstof ook in Nijmegen een belemmerende factor voor woningbouwprojecten, bijbehorende infrastructuur en voorzieningen.
In welke mate stikstof een rol speelt, is afhankelijk van enkele factoren. Bijvoorbeeld van de ligging van het bouwproject in de stad. Dicht bij de Rijntakken is er relatief weinig stikstofruimte. Dit geldt ook voor de projecten in het noorden van gemeente Nijmegen, een gebied waar overigens steeds meer projecten plaatsvinden. Deze projecten liggen immers dichter bij de Veluwe, een gebied dat erg gevoelig is voor stikstof. Daarbij komt dat projecten die onlosmakelijk verbonden zijn met elkaar (zowel in ruimte als in tijd), ook samen beschouwd moeten worden als het gaat om stikstof.
Voor ieder project in de stad, is een stikstofrapportage nodig. In zo’n stikstofrapportage wordt beschreven wat nodig is om negatieve effecten op Natura 2000-gebieden uit te sluiten. Dit varieert van de inzet van elektrische mobiele werktuigen, intern salderen, een passende beoordeling, extern salderen of het project over meerdere kalenderjaren uitsmeren. Hieruit kan ook volgen dat een project niet of niet zonder vergunning uitgevoerd kan worden (bij een passende beoordeling en bij intern/extern salderen).
Het tijdig meenemen van stikstof in de plannen, voorkomt vertraging van projecten. Zoals ook afgesproken in het door Nijmegen ondertekende convenant Schoon en Emissieloos bouwen, is de inzet van elektrische mobiele werktuigen belangrijk. Bovendien is het bij aankoop van agrarisch grondgebied essentieel om vastgesteld te hebben in welke mate er sprake was van bemesting. Dit is noodzakelijk voor intern salderen tijdens de aanlegfase van een project.
Er zijn afgelopen jaar twee ontwikkelingen geweest rondom stikstof, waardoor de stikstofruimte voor bouwprojecten krapper is geworden. Er zijn regelmatig ontwikkelingen rondom stikstof, dit kan zowel positief als negatief uitpakken voor de projecten in onze stad. Zo’n ontwikkeling met mogelijk grote gevolgen voor met name de gebruiksfase van projecten, is ten eerste de toevoeging van de koude start van voertuigen in AERIUS in najaar 2024. De koude start houdt in dat voertuigen die meer dan twee uur stil hebben gestaan, tijdens de start een piek hebben in stikstofuitstoot. De stikstofuitstoot tijdens de gebruiksfase van woningbouwprojecten neemt hierdoor aanzienlijk toe. Ten tweede, de uitspraak van de Raad van State op 18 december 2024 die zegt dat intern salderen met terugwerkende kracht tot 2020 vergunning plichtig is. Dit heeft voor Nijmegen grote gevolgen, aangezien intern salderen een regelmatig gebruikte maatregel is voor bouwprojecten. Bovendien heeft de provincie Gelderland het loket voor natuurvergunning aanvragen tijdelijk gesloten. Met behulp van het kernteam stikstof wordt nu geanalyseerd welke plannen/projecten/vergunningen gebruik hebben gemaakt van interne saldering. Zodra Rijk en Provincie met informatie komen kunnen de consequenties in beeld worden gebracht. Het kernteam zal de betrokken ambtenaren, College en Raad periodiek informeren over de bevindingen.